ماده « شقق » اشاره به خطبهء شقشقيه كرده است ، و نيز در مناقب ابن جوزى ، متوفاى سال 597 نقل آن از قدماء به نام « گفتار آن حضرت » آمده است و اين رأى رزين در نزد علماء و دانشمندان جريان داشته است . بنا بر اين وجدان انسان منصف ، او را وادار به اعتراف مىكند كه اين خطبه از امير مؤمنان على ( عليه السّلام ) و تمامى آن و جمله‌هاى آن از زبان على ( عليه السّلام ) و از تأثرات روحى آن حضرت صادر شده كه مىبايد از شخصى چون امير المؤمنين ( عليه السّلام ) چنين سخنانى صادر گرديده باشد . اگر با دقت ، خود اين خطبه و جملات آن را ملاحظه كنيم خواهيم ديد كه اسلوبى كه در آن به كار رفته است همان اسلوب سخنان گهربار على ( عليه السّلام ) است كه در ساير خطبه‌هايش مىبينيم ، و ناله‌ها همان ناله‌ها است ! و اما اين كه بعضيها گفته‌اند كه بزرگ مردى چون على ( عليه السّلام ) در اجتماعات مسلمين چنين سخنانى در بارهء كسانى كه پيش از او حكومت كرده‌اند نمىگويد ، سخنى است كه با واقعيت تطبيق نمىكند . . . زيرا كسانى كه اين خطبه را از آن حضرت نقل كرده‌اند نگفته‌اند كه اين خطبه در مجتمع مردم يا بر جمع كثيرى القاء شده است بلكه گفته‌اند كه اين خطبه سخنانى بود كه در « رحبه » ناگهان از دهان آن حضرت صادر شده و يكباره هم فرو نشست . و از اين رو دور نيست كه حضرت در نزد افراد نزديك به خود ، اين چنين درد دل كرده و لب به شكوه گشوده باشد ! در نامه‌اى كه حضرت به عثمان بن حنيف نوشته ، چنين اظهار